مبارزه با یولاف وحشی
یولاف وحشی (Avena Fatua )، گیاهی است یکساله، تک لپهای و از خانواده گندمیان که ارتفاع آن به یک متر میرسد. این گیاه گل آذین خوشهای خیلی باز و پانیکول منظمی دارد که در تمام جهات به طور یکنواخت رشد میکند. سنبلچههای آن منفرد و از پهلو فشرده شدهاند و در هر یک از آنها 2 تا 3 گل ریشکدار دیده میشود که معمولا گل انتهایی آن عقیم است. پایه این سنبلچهها تقریبا 2 سانتیمتر طول دارد. گلومهای فوقانی و تحتانی با یکدیگر مساوی و طول آنها به 8 میلیمتر میرسد. قاعده گلومها با موهای سفید یا قهوهای رنگ خشن و طویلی پوشیده شده است و از وسط آن رگبرگ میانی و از نزدیکی قاعده گلومل ریشک طویل و زانوداری خارج میشود که قاعده آن پیچیده و تابیده به نظر میرسد. گل این گیاه سه پرچم دارد و دانه در داخل گلومل باقی میماند.
نکته مهم برای شناسایی یولاف وحشی از گندم و جو، جستجوی وجود یا عدم وجود گوشوارک است (آویزههای گوش مانندی که دور ساقه در محل اتصال برگ به ساقه پیچیده شدهاند). گندم و جو دارای این گوشوارکها هستند، در حالی که یولاف وحشی فاقد آنهاست. این علفهای هرز به طور تصادفی در کشتزارها پراکنده هستند، با این حال با دقت همه نقاط پست کشتزار را به دنبال این گیاه جستجو کنید. یولاف وحشی خاکهای مرطوب را ترجیح میدهد. آگاه باشید که مقاومت در برابر علفکشها یکی از مشکلات جدی در مقابله با یولاف وحشی است؛ بنا بر این در مورد علفهای هرزی که به نظر مقاوم شده میرسند، دقت بیشتری داشته باشید. بهترین زمان برای جستجوی این گیاه بعد از بیرون آمدن سر یولاف وحشی و ظاهر شدن آن است.
تأثیرات بر کیفیت محصول
وجود یولاف وحشی در غلات باعث افزایش رقابت و درنتیجه کاهش عملکرد و کیفیت محصول میگردد.
بیولوژی
یولاف وحشی یک علف هرز یکساله است که بهوسیله دانه تکثیر میشود. گیاه جوان برگهایی دارد که بر خلاف جهت عقربههای ساعت پیچیدهاند و در این زمان گوشوارک ندارند. در لبههای برگ کرک و زبانک لایهای وجود دارد. در نمونه بالغ این گیاه ساقهها صاف و عمود هستند و بلندی آنها به 150 سانتیمتر میرسد. برگهای این گیاه شبیه یولاف زراعی است. سر این گیاه یک گل آذین باز و سنبلک آن شامل 3- 2 گلچه (حداکثر 7 گلچه) است. گل آذین ممکن است در حدود 250 دانه داشته باشد و رنگ آنها از سیاه، قهوهای، خاکستری، زرد تا سفید متنوع است .
دانهها در محل برخورد برگ و شاخه با ساقه کرکی هستند و در نقطه اتصال دانه یک Scar حلقوی دارد. این دانهها تا 8-7 سال در خاک به طور نهفته باقی میماند، اما بیشتر دانهها در طول دو سال جوانه میزنند. شرایط گرم و خشک و پاییزی دوران نهفتگی دانه را سریعتر از بین میبرد. یولاف وحشی آب و هوای خنک و خاک مرطوب را ترجیح میدهد.
چرخه زندگی
یولاف وحشی یک علف یک ساله است که بهوسیله دانه تکثیر میشود.
جوانهزنی
یولاف وحشی در طول فصل رویش جوانه میزند. رشد اصلی در بهار و رشد ثانویه در پاییز رخ میدهد. دوره جوانه زدن تا سه هفته تغییر میکند. این امر به شرایط آب و هوایی بستگی دارد. تحت شرایط مرطوب و گرم، رشد عمده طی دوره کوتاه و قبل از رشد محصول رخ میدهد. تحت آب و هوای خنک دراز مدت، جوانه زدن ممکن است تا بعد از رشد محصول نیز ادامه یابد. دمای بهینه خاک برای جوانه زدن یولاف وحشی بین 16 تا 22 درجه سیلسیوس است. جوانه زدن در 4 درجه سیلسیوس کند و در 33 درجه سیلسیوس بسیار کند است. اگر رطوبت خاک کافی باشد، جوانهزنی در عمق 2 تا 5 سانتیمتری رخ میدهد. با وجود این، اگر لایه سطحی خشک باشد، جوانهزنی در عمق 20 سانتیمتری رخ میدهد. دانه یولاف وحشی هنگامی که در معرض نور باشد جوانه نخواهد زد و باید دفن شود. دانه بهوسیله خاکی که به طور طبیعی انباشته شده، یا خاکی که بهوسیله آب شسته شده و یا از طریق روند غیرطبیعی خود دفن میشود. هنگامی که دانه یولاف وحشی مرطوب شود، ریشک باز میشود و زمانی که دانه خشک میشود دوباره ریشک تغییر شکل میدهد. تر و خشک شدن متناوب یولاف وحشی باعث مدفون شدن گشته و بدین ترتیب یکی از شرایط جوانهدهی مهیا میشود.
رشد و رویش
بیشتر، یولاف وحشی در اوایل تا اواسط بهار رشد کرده و جوانه میزند. شرایط مرطوب و خنک باعث رشد بهینه میشود. محصولاتی که زودتر بذرافشانی شدهاند، بیشتر تحت هجوم آفات قرار میگیرند. استفاده از کودهای نیتروژنی در اوایل بهار یا پاییز جوانهدهی را تحریک میکند. رشد ریشهها و ساقههای یولاف وحشی در دو هفته اول کند است، اما از آن پس بهسرعت افزایش مییابد. یولاف وحشی در طول یک ماه رویش (رشد) ساقههای فرعی میدهد.
گلدهی
معمولا یولاف وحشی در اوایل جولای (اواخر خرداد) شروع به گل دادن میکند که تا شش هفته هم ادامه مییابد. دانههای سر محورهای اصلی گل آذین ممکن است قبل از پرشدن دانههای موجود در بخش اتصال برگ و شاخه با ساقه برسند و به زمین بیفتند. وقتی که دانهها بالغ میشوند جدا شده و در اواسط آگوست (اوایل مرداد) و به طور کلی قبل از درو محصول بیرون میریزند.
تکثیر
1- دانه (بذر): دانههای بالغ یولاف وحشی معمولا هنگام جدا شدن غیرفعال و نهفته هستند. این نهفتگی بهوسیله شرایط گرم و خشک بعد از رسیدن دانهها از بین میرود. اگر هنگام از بین رفتن نهفتگی، رطوبت وجود داشته باشد دانهها جوانه خواهند زد؛ در غیر این صورت دوباره غیرفعال خواهند شد.
میزان سالانه جوانه دانهها عبارتند از:
* بهار بعد از بذر افشانی، بالغ بر 80 درصد
* دومین بهار بعد از بذرافشانی، بالغ بر 97 درصد
3 درصد باقی مانده ممکن است نهفتگی عمیق باشد و به مدت 12 سال قادر به جوانه زدن است.
2- رویش (نمو): یولاف وحشی توانایی تکثیر رویشی دارد. اگرچه این روش برای تکثیر بسیار رایج نیست. را در شرایطی که کشت نادرست یا ناقص انجام گرفته باشد، یولاف وحشی قابلیت جوانهزنی و رشد مجدد دارد. حتی اگر گیاه یولاف وحشی به طور جدی آسیب دیده باشد (معیوب، قطع شده، بخش بخش و ...) باز هم توانایی تکثیر رویشی را دارد.
راهکار مدیریتی
* ممانعت از تولید دانه
* افزایش جوانهدهی دانههای موجود اندوخته شده
مکانیزمهای کنترلی
ممانعت دانهریزی یولاف وحشی در محصولات سالانه بسیار مشکل است؛ مگر این که محصول در زمانهای ابتدایی برای علوفه سیلو شده یا علوفه سبز جمعآوری شود. بنا بر این روشهای ترکیب کنترلی کشت و شیمیایی برای مقابله با مسئله یولاف وحشی لازم است.
شخم زنی
آیش تابستانی
آیش تابستانی تعداد دانههایی را که دوران خفتگی را میگذرانند، افزایش میدهد. یولاف وحشی بعد از هر بار شخم زمین رشد مییابد. آیش تابستانی برای کنترل یولاف وحشی کاربرد دارد. دانهها در همان سال محصول میدهند، زیرا آیش رقابت در برابر یولاف وحشی را که در بهار شکوفه میدهد، مهیا میسازد.
شخم زمین قبل از بذر کاری
زمین را بلافاصله بعد از رفع سرمای بهاری شخم بزنید. این عمل باعث افزایش خلل و فرج موجود در خاک میشود و جوانهدهی یولاف وحشی را تحریک میکند. کشت زودهنگام خاک سنگین و مرطوب بسیار مهم است. شخم زمین قبل از بذرکاری و قبل از این که علفهای هرز به مرحله سه برگی برسند، باید انجام گیرد. این عمل رطوبت و مواد مغذی را که علفهای هرز استفاده میکند به حداقل میرساند. شخم زمین باید تا عمق 5-5/2 سانتیمتری در طول آب و هوای گرم و خشک انجام میگیرد، بنا بر این یولاف وحشی نمیتواند دوباره رشد کند.
شخم زمین بعد از بذر کاری
شخم زمین قبل از بذرکاری کاری ارزشمند است، زیرا یولاف های وحشی که قبل از محصول رشد میکند نسبت به یولافهایی که همراه یا بعد از محصول رشد میکنند، بسیار رقابتیتر هستند. شخم زدن قبل از رشد محصول برای جلوگیری از هر نوع آسیب به محصول لازم است. شخم سطحی با وجین کردن یا چنگک باعث از بین رفتن گیاهان جوان میشود.
شخم پاییزی
شخم پاییزی مفید است؛ البته اگر دانههای یولاف وحشی طی دو یا سه هفته در معرض آب و هوای خشک و گرم قرار بگیرند. شخم سطحی، دانههای یولاف وحشی را کمی میپوشاند و جوانه زدن را در ابتدای بهار تسریع میکند. کلتیواتور با استفاده از دیسک و چنگک مناسبتر است. اگر آب و هوای پاییزی خنک و مرطوب باشد، از شخم زدن خودداری کنید، بنا بر این دانههای یولاف وحشی در سطح خاک باقی میمانند و در معرض عناصر دیگر هستند.
برداشت
هنگامی که هجوم یولاف وحشی تراکم شدیدی مییابد و محصول تراکم کمی دارد برداشت، یک مقیاس ممانعت کننده موثر است. یولاف وحشی باید در مرحله shot-blade چیده شود. عمل برداشت زود هنگام منجر به رشد مجدد یولاف وحشی میشود و دانهها هنوز قابلیت تولید دارند. یولاف وحشی برداشت شده بهعنوان علوفه سبز استفاده میشود. مرحله تخمیر، زیستپذیری دانه یولاف وحشی را از بین میبرد.
تناوب
محصولاتی که در پاییز بذرکاری شدهاند در اوایل بهار سال بعد رشد میکنند و میتوانند یولاف وحشی در حال رشد را از بین ببرند. چاودار پاییزی به طور کلی شدیدتر و رقابتیتر از گندم پاییزی است. زمینهایی که چندین سال بهعنوان خوراک دام بذرافشانی شدهاند کنترلی خوبی برای هجوم سنگین یولاف وحشی دارند. با وجود این، بعضی از یولافهای وحشی میتوانند زیر چمن (روخاک) زنده بمانند و هنگامی که چمن شکافته شود، جوانه بزنند. میتوان محصول علوفهای را مانند جو زود بذرکاری نمود تا نسبت به یولاف وحشی مزایای رقابتی داشته باشد. برای جلوگیری از تولید دانههای علفهای هرز، محصول را قبل از این که خوشه باز یولاف وحشی شروع به رشد کند، از نیام ببرید. گیاه جوان به طور موثری هر دانه تولید شده را از بین میبرد. محصولات سالانه، بهخصوص محصولات رقابتیتر را در چرخه استفاده کنید. بدین ترتیب کمبودهای بازده محصول به حداقل میرسد و یولاف وحشی را از بین میبرد. در ترتیب نزولی کلزا و گندم رقابتیترین غلات کوچک هستند.
تاخیر انداختن در گیاهچه
تأخیر در گیاهچه قبل و یا بعد از بذرکاری انجام میگیرد تا گیاه جوان یولاف وحشی بهوسیله کشت از بین برود.
محصولی را که زود بالغ میشود، بذرکاری کنید. در صورتی که گیاهچه بیشتر از 10-14 روز به تأخیر بیفتد، بازده محصول کاهش مییابد.
کوددهی
کودهای نیتروژنی که در اویل بهار پخش میشوند، رشد یولاف وحشی را تحریک میکنند. این عمل باعث کنترل کامل بذرافشانی میشود. کود فسفره که با دانه وارد میشود باعث رشد بیشتر محصول و از بین رفتن گیاه یولاف وحشی میشود و تولید دانه یولاف وحشی را کاهش میدهد.
نظریه چند تکنیکی
مانند بسیاری علفهای هرز دیگر، کنترل موفقیتآمیز یولاف وحشی به ترکیب کشت، تناوب محصول و کنترل شیمیایی نیازمند است. هر موقعیتی باید ارزیابی و شیوههای کنترلی مناسبی تدبیر شود.
کنترل یولاف وحشی در مزارع گندم
برای مبارزه با یولاف وحشی- که در بعضی از مناطق به آن زنگوله هم میگویند و خسارت آن اغلب زیاد است- میتوان از علفکشهای سافیکس به میزان 5 لیتر یا آونج به میزان 4 لیتر فرم تجارتی در هکتار استفاده کرد و مزرعه را در اویل بهار سمپاشی نمود. مزرعه گندم آلوده به یولاف وحشی را از موقع شرایط پنجه زدن گندم تا تشکیل گره در ساقه میتوان سمپاشی نمود. در این حالت معمولا در هر هکتار 300 تا 400 لیتر آب مصرف میشود. در صورتی که قبلا از آلودگی زمین به یولاف وحشی اطلاع داشته باشیم، میتوانیم از علفکش دیگری به نام آوادکس نیز استفاده کنیم. این علفکش به صورت دانه یا گرانول بوده و باید 15 کیلو از آن را یک تا دو هفته پس از کشت گندم یعنی زمانی که بوتههای گندم سبز شدهاند، ولی بوتههای یولاف وحشی هنوز سر از خاک بیرون نیاوردهاند در سطح مزرعه پخش کنیم. تحقیقات نشان داده که حداقل 8 عدد یولاف وحشی در مترمربع باعث خسارت و کاهش محصول در گندم میشود. بحرانیترین زمان رقابت یولاف وحشی با گندم پس از مرحله سه برگی تا پایان پنجهزنی گندم است که در آن زمان باید با این علف هرز مبارزه شود. یکی از راههای مهم کنترل آن جلوگیری از تولید بذر است که این امر با از بین بردن به موقع آنها قبل از تشکیل بذر میسر است. در صورت آلوده بودن گندم به بذور یولاف وحشی، باید بوجاری گندم به طور کامل انجام گیرد. کنترل یولاف وحشی در اطراف کانالهای آبیاری و جلوگیری از ورود بذر آن در آب ضروری است. مبارزه شیمیایی در پایان مرحله سه برگی تا اواسط پنجهزنی با استفاده از علفکشهایی مانند آونج (4 لیتر در هکتار)، گراسپ (3-5/2 لیتر در هکتار)، ایلواکسان (2/5 لیتر در هکتار) و سافیکس بی دبلیو (3 لیتر در هکتار) در کنترل یولاف وحشی موثر است.
منبع:پایگاه خبری مودگان
